Test “Wstań i Idź”, znany również jako Get Up and Go Test, jest prostym i szybkim narzędziem oceniającym mobilność, równowagę oraz ryzyko upadków u osób starszych lub pacjentów z zaburzeniami ruchowymi. Test został wprowadzony przez Mathiasa, Nayaka i Isaaca w 1986 roku. Jego modyfikacją jest Timed Up and Go Test (TUG), który dodatkowo mierzy czas potrzebny na wykonanie zadania.
Procedura przeprowadzania testu:
- Przygotowanie:
- Upewnij się, że pacjent nosi wygodne obuwie i odzież.
- Przygotuj krzesło z oparciem i podłokietnikami, ustawione na stabilnej powierzchni.
- Wyznacz prosty odcinek o długości 3 metrów (lub 10 stóp), oznaczony na końcu.
- Instrukcja dla pacjenta:
- “Proszę wstać z krzesła, przejść normalnym tempem do oznaczonego punktu, obrócić się, wrócić do krzesła i usiąść.”
- Wykonanie testu:
- Pacjent rozpoczyna test siedząc wygodnie na krześle z plecami opartymi o oparcie i stopami spoczywającymi na podłodze.
- Na sygnał, pacjent wstaje bez użycia rąk (jeśli to możliwe), przechodzi 3 metry, obraca się, wraca do krzesła i siada.
- Mierzenie czasu (w wersji TUG):
- Mierz czas od momentu, gdy pacjent wstaje z krzesła, do chwili, gdy ponownie na nim usiądzie.
Punktacja i interpretacja:
W oryginalnym teście “Wstań i Idź” ocena jest jakościowa i oparta na obserwacji zdolności pacjenta do wykonania zadania.
Kryteria oceny:
- 1 punkt (Normalnie):
- Pacjent wstaje bez problemu, chodzi płynnie, nie wykazuje oznak niestabilności.
- 2 punkty (Lekko niepewnie):
- Niewielkie trudności przy wstawaniu lub chodzeniu, ale bez ryzyka upadku.
- 3 punkty (Zauważalne trudności):
- Wyraźne problemy z równowagą, konieczność użycia rąk przy wstawaniu, niestabilny chód.
- 4 punkty (Znaczne trudności):
- Pacjent wymaga pomocy przy wstawaniu lub chodzeniu, wysokie ryzyko upadku.
- 5 punktów (Nie jest w stanie wykonać zadania):
- Pacjent nie jest w stanie wstać z krzesła lub chodzić bez bezpośredniej pomocy.
Interpretacja wyników:
- 1–2 punkty: Niskie ryzyko upadku; pacjent jest mobilny i niezależny.
- 3 punkty: Umiarkowane ryzyko upadku; wskazane jest wdrożenie działań profilaktycznych.
- 4–5 punktów: Wysokie ryzyko upadku; konieczne są interwencje terapeutyczne i zwiększona opieka.
W teście Timed Up and Go (TUG) wynik opiera się na czasie wykonania zadania.
Normy czasowe:
- <10 sekund: Mobilność prawidłowa; pacjent jest niezależny.
- 10–19 sekund: Mobilność dobra; większość osób starszych bez problemów z poruszaniem się.
- 20–29 sekund: Mobilność osłabiona; umiarkowane ryzyko upadku.
- ≥30 sekund: Znaczne ograniczenie mobilności; wysokie ryzyko upadku.